ଧନଞ୍ଜୟ ଦାସ
ବିମାନଯାତ୍ରା ବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯାତ୍ରୀ ନିଜର ଆୟୁଷ ଓ ସୁରକ୍ଷାର ଭାର କକପିଟରେ ବସିଥିବା ପାଇଲଟଙ୍କ ହାତରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି। ୩୫,୦୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଶୂନ୍ୟତାରେ ଭାସୁଥିବା ଆଲୁମିନିୟମର ସେହି ବିଶାଳ ଯନ୍ତ୍ର ଭିତରେ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପାଇଲଟ୍ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭଗବାନ ହୋଇଥାନ୍ତି। ନିଜର ଦକ୍ଷତା, ଶିକ୍ଷା ଓ ଶପଥ ବଳରେ ସେମାନେ ଶହ ଶହ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିରାପଦରେ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି। ମାତ୍ର, ସେ ଯଦି ନିଜେ ବିମାନକୁ କ୍ରାସ୍ କରିବାକୁ କିମ୍ବା ହାଇଜ୍ୟାକ୍ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତେବେ ତାହା କେବଳ ଏକ ଦୁର୍ଘଟଣା ନୁହେଁ, ବରଂ ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ଭୟାନକ ସୁରକ୍ଷା ସଙ୍କଟ ପାଲଟିଯାଏ!
୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ ଦିନ ଦୁବାଇରୁ ଇସ୍ରାଏଲର ତେଲ୍ ଅଭିଭ୍ ଅଭିମୁଖେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିବା ‘ଫ୍ଲାଇଦୁବାଇ’ ବିମାନରେ ଘଟିଥିବା ରୋମାଞ୍ଚକର ଓ ଭୟଙ୍କର ଘଟଣା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ସ୍ତବ୍ଧ କରିଦେଇଛି। ବିମାନଟି ମଧ୍ୟ-ଆକାଶରେ ଥିବା ସମୟରେ, ଏହାର କୋ-ପାଇଲଟ୍ ନିଜର ମୁଖ୍ୟ ପାଇଲଟଙ୍କୁ ଛୁରୀକାଘାତ କରି କକପିଟ୍ ଦଖଲ କରିବାକୁ ଏବଂ ବିମାନକୁ କ୍ରାସ୍ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ। ବିମାନଟି ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ହଜାର ଫୁଟ ତଳକୁ ଖସିପଡ଼ିଥିଲା। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଆହତ ପାଇଲଟଙ୍କ ସାହସିକତା ଏବଂ ବିମାନରେ ଥିବା କିଛି ସଚେତନ ଇସ୍ରାଏଲୀ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ତତ୍କାଳ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ସେହି ଆକ୍ରମଣକାରୀ କୋ-ପାଇଲଟକୁ କାବୁ କରାଯାଇପାରିଲା ଏବଂ ବିମାନଟି ସୌଦି ଆରବର ତବୁକ୍ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଅବତରଣ କଲା। ୧୮୦ ଜଣ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିଗଲା ସତ, ମାତ୍ର ଏହି ଘଟଣା ଆମ ବର୍ତ୍ତମାନର ଗ୍ଲୋବାଲ ସିକ୍ୟୁରିଟି ସିଷ୍ଟମ ଉପରେ ଏକ ବିରାଟ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ଠିଆ କରିଛି।
ରକ୍ଷକ ଯେବେ ଭକ୍ଷକ:୯/୧୧ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବିମାନବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକରେ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଡ଼ାକଡ଼ି କରାଯାଇଛି। ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଜିନିଷପତ୍ର ଯାଞ୍ଚ, ଏକ୍ସ-ରେ, ମେଟାଲ ଡିଟେକ୍ଟର ଏବଂ କକପିଟର ବୁଲେଟପ୍ରୁଫ୍ କବାଟ—ଏହିସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି ଯେପରି କୌଣସି ବାହାର ଆତଙ୍କବାଦୀ କିମ୍ବା ଅସାମାଜିକ ତତ୍ତ୍ୱ କକପିଟ୍ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମାତ୍ର, ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩୦ର ଘଟଣା କିଛି ଭିନ୍ନ ବୟାନ କରିଛି। ଘଟଣାରେ ଯଦି ଆହତ ମୁଖ୍ୟ ପାଇଲଟ୍ ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କକପିଟ୍ର କବାଟ ଖୋଲିନଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଯାତ୍ରୀମାନେ ଜାଣି ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିନଥାନ୍ତେ। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶତ୍ରୁ ବାହ୍ୟ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କଠାରୁ କୋଟିଏ ଗୁଣ ଅଧିକ ବିପଜ୍ଜନକ।
ଆମ ସମାଜରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନରୁ ଏକ ଧାରଣା ରହିଆସିଛି ଯେ, ଅଜ୍ଞାନତା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଏବଂ ନିରକ୍ଷରତା ହିଁ ଉଗ୍ରବାଦ ଓ ଧର୍ମାନ୍ଧତାର ମୂଳ କାରଣ। ଆମେ ଭାବୁ ଯେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷିତ ହୋଇଗଲେ, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ ଆପଣେଇ ନେଲେ ତାର ଆଦର୍ଶଗତ ଅନ୍ଧତା ଆପେ ଆପେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ମାତ୍ର, ଇସ୍ରାଏଲ-ଗାମୀ ବିମାନର ଏହି କୋ-ପାଇଲଟ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏହି ମିଥ୍ୟା ଯୁକ୍ତିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗି ଚୁରମାର୍ କରିଦେଇଛି।
ଜଣେ ବିମାନ ଚାଳକ କେବଳ ଶିକ୍ଷିତ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ସେମାନେ ନିଜ କ୍ୟାରିୟରରେ କଠୋର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ଜଟିଳ ଭୌତିକ ଓ ଗାଣିତିକ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଷୟିକ ଦକ୍ଷତା ଦେଇ ଗତି କରିଥାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ସମାଜର ଆଭିଜାତ୍ୟ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ବର୍ଗର ଅଂଶ ବୋଲି ଧରାଯାଏ। ତଥାପି, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷିତ, ବାର୍ଷିକ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରୁଥିବା ପାଇଲଟ୍ ନିଜର ଆଦର୍ଶଗତ, ଧାର୍ମିକ କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ କ୍ରୋଧ ଯୋଗୁଁ ନିରୀହ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ଆତ୍ମଘାତୀ ହେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ—ଆଧୁନିକ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ରେନୱାଶ୍ କିମ୍ବା ଧର୍ମାନ୍ଧତା ବିରୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି ଟିକା ନୁହେଁ।
ଶିକ୍ଷା କେବଳ ବୁଦ୍ଧି ଓ କୌଶଳ ବଢ଼ାଇଥାଏ; ମାତ୍ର ଯଦି ମନ ଭିତରେ କଠୋରତା, ବିଷାକ୍ତ କ୍ରୋଧ ଓ ଧର୍ମାନ୍ଧତା ଭରି ରହିଥାଏ, ତେବେ ସେହି ଶିକ୍ଷା ହିଁ ଆତଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ମାରାତ୍ମକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ନିରକ୍ଷର ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଶିକ୍ଷିତ ଧର୍ମାନ୍ଧମାନେ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ କୋଟି କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଗୋଟିଏ ନିମିଷକେ ଶେଷ କରିବାର ବୈଷୟିକ କ୍ଷମତା ଓ ସୁଯୋଗ ଥାଏ।
ଆଗାମୀ ଦିନର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀର ପୁନଃସମୀକ୍ଷା
ଏହି ଘଟଣା ସାରା ବିଶ୍ୱର ବିମାନ ଚଳାଚଳ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ କଠୋର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ କେବଳ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ମାନସିକତା ଓ ଜିନିଷପତ୍ର ସ୍କାନ କରୁଥିଲେ, ମାତ୍ର ଏବେ ପାଇଲଟ୍ ଓ କ୍ରୁ-ମେମ୍ବରମାନଙ୍କର ‘ସାଇକୋଲୋଜିକାଲ ସ୍କ୍ରିନିଂ’ (ମାନସିକ ଓ ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ଯାଞ୍ଚ) କୁ ଅଧିକ କଡ଼ାକଡ଼ି କରିବାର ସମୟ ଆସିଯାଇଛି।
• ନିୟମିତ ମାନସିକ ପରୀକ୍ଷା: ପାଇଲଟମାନଙ୍କର କେବଳ ଶାରୀରିକ ସୁସ୍ଥତା ନୁହେଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମାନସିକ ଚାପ ଏବଂ ଚରମପନ୍ଥୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆଡ଼କୁ ଢଳିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ନିୟମିତ ନଜର ରଖାଯିବା ଦରକାର।
• କକପିଟ୍ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରୋଟୋକଲ: ଜଣେ ପାଇଲଟ୍ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ବିମାନକୁ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏଆଇ (AI) ଆଧାରିତ କୋ-ପାଇଲଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ କିମ୍ବା ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ-କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍କୁ କ୍ରିୟାଶୀଳ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଫ୍ଲାଇଦୁବାଇ ବିମାନ ଅପହରଣ ଉଦ୍ୟମ କେବଳ ଏକ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାର ଚେଷ୍ଟା ନଥିଲା, ଏହା ଆମର ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୁଖା ଖୋଲିଦେଇଛି। ଯେତେବେଳେ ରକ୍ଷକ ହିଁ ଭକ୍ଷକ ସାଜେ, ସେତେବେଳେ ବିପଦର ମାତ୍ରା ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଘଟଣା ପ୍ରମାଣିତ କଲା ଯେ, ଶିକ୍ଷାର ଡିଗ୍ରୀ ମଣିଷକୁ ଚାରିତ୍ରିକ କିମ୍ବା ମାନବିକ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କରେନାହିଁ, ଯଦି ତା’ର ଚିନ୍ତାଧାରା ଧର୍ମାନ୍ଧତା ଓ ହିଂସାରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଥାଏ। ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିମାନ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ହେଲେ ଆମକୁ କେବଳ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହି ଯନ୍ତ୍ର ଚଲାଉଥିବା ମଣିଷର ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅଧିକ ଗଭୀରତାର ସହ ପରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
